Warunkowe umorzenie postępowania karnego

Przesłanki warunkowego umorzenia postępowania określone zostały w art. 66 § 1 i 2 kodeksu karnego, zgodnie z którym sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli:
– wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
-okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości,
-a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności.
Warunkowe umorzenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat, i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 67 § 1 k.k.).

Jakie obowiązki sąd może nałożyć na oskarżonego?

Na podstawie art. 67 KK Sąd orzeka obligatoryjnie  zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody w całości lub części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę.
Natomiast fakultatywnie sąd może nałożyć na sprawcę obowiązki wymienione w art. 72 § 1 pkt 1-3, 5-6b, 7a lub 7b,czyli:
– informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,
– przeproszenia pokrzywdzonego,
– wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
– powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,
– poddania się terapii uzależnień,
– poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,
– uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,
– powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,
– opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
– przy czym orzeka się przynajmniej jeden z obowiązków.

a ponadto orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 tj. świadczenie pieniężne lub też orzec zakaz prowadzenia pojazdów, wymieniony w art. 39 pkt 3, do lat 2.

Kto może zadecydować o warunkowym umorzeniu?

O warunkowym umorzeniu postępowania decyduje wyłącznie sąd zgodnie z art. 341 KPK. Aby warunkowo umorzyć postępowanie karne, sąd musi zbadać szereg przesłanek określonych w art. 66 KK. Dopiero w momencie, kiedy wszystkie zostaną spełnione sąd może podjąć pozytywną decyzję.
Prokurator zaś nie może warunkowo umorzyć postępowania, gdyż jego rola ograniczona jest jedynie do stwierdzenia przesłanek, do warunkowego umorzenia postępowania i skierowania na tej podstawie do sądu wniosku o takie umorzenie. Prokurator, zagodnie z art. 336 § 3 KPK może wskazać we wniosku proponowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego oraz wnioski co do dozoru.

Kiedy można złożyć wniosek o warunkowym umorzeniu?

Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania można złożyć na każdym etapie postępowania, również i w postępowaniu przygotowawczym. W chwili postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa, wniosek należy skierować do Prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. Jednakże prokurator nie może samodzielnie rozstrzygnąć o dopuszczalności warunkowego umorzenia postępowania, kwestia ta pozostaje wyłącznie w decyzji Sądu. Jeżeli Prokurator przychyli się do wniosku, to wówczas zamiast aktu oskarżenia, kieruje do Sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego. Natomiast w sytuacji, kiedy Prokurator nie poprze takiego wniosku, to wówczas po skierowaniu aktu oskarżenia, można ponownie złożyć wniosek o warunkowe umorzenie postępowania bezpośrednio do Sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego można składać wielokrotnie, nawet na etapie postępowania odwoławczego, gdy tylko pojawią się nowe okoliczności uzasadniające jego uwzględnienie.